W skrócie: CISS (Kwestionariusz Radzenia Sobie w Sytuacjach Stresowych; Endler i Parker) mierzy trzy style radzenia sobie: skoncentrowany na zadaniu, na emocjach i na unikaniu (z podskalami ACZ i PKT). Liczy 48 pozycji ocenianych na 5-stopniowej skali; wyniki stylów liczy się osobno i przelicza na steny.
CISS, czyli Kwestionariusz Radzenia Sobie w Sytuacjach Stresowych, to obok Mini-COPE jedno z najczęściej wybieranych narzędzi do badania radzenia sobie ze stresem w pracach dyplomowych. W odróżnieniu od Mini-COPE ujmuje radzenie sobie jako trzy szerokie style. W artykule wyjaśniamy, co mierzy CISS, jak jest zbudowany oraz jak policzyć i opisać wyniki. Narzędzie należy do rodzaju testów psychologicznych stosowanych w pracach dyplomowych.
Co to jest CISS i co mierzy
CISS mierzy style radzenia sobie ze stresem rozumiane jako względnie trwałe preferencje w sposobie reagowania na sytuacje trudne. Zamiast wielu drobnych strategii wyróżnia trzy szerokie style, co ułatwia interpretację i porównania między osobami.
Autorzy i polska adaptacja
Oryginalny Coping Inventory for Stressful Situations opracowali Norman S. Endler i James D. A. Parker. Polskiej adaptacji dokonali Jan Strelau, Aleksandra Jaworowska, Kazimierz Wrześniewski i Piotr Szczepaniak; narzędzie publikuje Pracownia Testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego. W pracy podaje się pełne dane bibliograficzne adaptacji.
Struktura kwestionariusza CISS
CISS liczy 48 pozycji ocenianych na pięciostopniowej skali. Tworzą one trzy style radzenia sobie:
- Styl skoncentrowany na zadaniu (SSZ) — podejmowanie działań zmierzających do rozwiązania problemu;
- Styl skoncentrowany na emocjach (SSE) — koncentracja na własnych przeżyciach i napięciu emocjonalnym;
- Styl skoncentrowany na unikaniu (SSU) — odsuwanie się od problemu; obejmuje dwie podskale: angażowanie się w czynności zastępcze (ACZ) oraz poszukiwanie kontaktów towarzyskich (PKT).
Wynik każdego stylu liczy się osobno, sumując przypisane mu pozycje; wyniki najczęściej przelicza się na steny.
Zastosowanie CISS w pracy dyplomowej
CISS stosuje się, gdy styl radzenia sobie ze stresem jest zmienną główną lub pośredniczącą. Popularne schematy to związek stylów radzenia sobie ze zdrowiem, wypaleniem czy satysfakcją z życia, porównanie stylów między grupami oraz styl radzenia sobie jako mediator. Zmienne demograficzne warto zebrać w metryczce ankiety.
Jak analizować wyniki CISS
- Policz trzy style — zsumuj pozycje osobno dla SSZ, SSE i SSU (oraz podskal ACZ i PKT).
- Statystyka opisowa — średnie i odchylenia standardowe stylów; podstawa analizy statystycznej w pracy.
- Rzetelność — alfa Cronbacha dla każdego stylu.
- Zależności i porównania — korelacje oraz test t lub ANOVA; dobór testu opisuje poradnik jaki test statystyczny wybrać.
Przed wyborem testów sprawdź rozkłady wyników — wskazówki znajdziesz w tekście o statystyce do pracy magisterskiej.
Pomoc z analizą wyników CISS
Jeśli chcesz poprawnie policzyć style, rzetelność i zależności, przygotujemy pełną analizę statystyczną wyników CISS wraz z interpretacją. Sprawdź też inne testy psychologiczne wykorzystywane w pracach.
Rzetelność (spójność wewnętrzną) tej skali ocenia się najczęściej współczynnikiem alfa Cronbacha.