W skrócie: Monografia to obszerne, samodzielne opracowanie naukowe poświęcone jednemu, ściśle określonemu zagadnieniu. Różni się od artykułu (krótki, wycinkowy) i od pracy zbiorowej (wielu autorów, luźniej powiązane rozdziały). Ma zwykle kilkaset stron, jednego autora lub zespół autorów pod redakcją oraz spójną strukturę rozdziałów.
Piszesz monografię lub pracę opartą na literaturze przedmiotu? Poznaj naszą pomoc w pisaniu pracy na każdym etapie — od planu po redakcję.
Co to jest monografia?
Monografia to obszerne, naukowe opracowanie poświęcone jednemu zagadnieniu, tematowi lub problemowi, ujętemu w sposób wyczerpujący i całościowy. W odróżnieniu od artykułu, który omawia wąski wycinek tematu, monografia analizuje go dogłębnie, często z różnych perspektyw. Nazwa pochodzi od greckich słów mónos (jeden) i gráphō (piszę) — dosłownie „opis jednego”.
Monografie należą do najważniejszych i najwyżej cenionych źródeł w pracach licencjackich, magisterskich i doktorskich, bo prezentują pogłębioną, recenzowaną wiedzę.
Rodzaje monografii
W zależności od liczby autorów i charakteru rozróżnia się kilka typów:
- Monografia autorska — napisana przez jednego autora (lub kilku współautorów wspólnie), spójna koncepcyjnie od początku do końca.
- Monografia naukowa — recenzowana publikacja prezentująca oryginalne wyniki badań, spełniająca kryteria określone w przepisach o ewaluacji nauki.
- Monografia pod redakcją (praca zbiorowa) — zbiór rozdziałów różnych autorów, połączonych wspólnym tematem i opracowanych przez redaktora naukowego.
Monografia a praca zbiorowa, artykuł i podręcznik
Te pojęcia bywają mylone, a różnica wpływa na sposób cytowania:
- Monografia vs artykuł — monografia to samodzielna książka o jednym temacie; artykuł to krótki tekst w czasopiśmie naukowym.
- Monografia autorska vs praca zbiorowa — pierwszą pisze jeden autor (jednolita całość), druga to zbiór rozdziałów wielu autorów pod redakcją.
- Monografia vs podręcznik — monografia pogłębia i często prezentuje nowe ustalenia badawcze; podręcznik porządkuje i przekazuje wiedzę już ugruntowaną.
Jak cytować monografię?
Zapis zależy od stylu wymaganego przez uczelnię. W przypisie/bibliografii klasycznej monografia autorska wygląda tak:
J. Kowalski, Tytuł monografii, Wydawnictwo, Miejsce i rok wydania.
Rozdział w monografii pod redakcją (pracy zbiorowej):
A. Nowak, Tytuł rozdziału, [w:] Tytuł monografii, red. J. Kowalski, Wydawnictwo, Miejsce i rok, s. XX–XX.
Szczegółowe wzory zapisu w stylu APA i harwardzkim znajdziesz w poradniku o bibliografii.
Jak zacytować monografię w stylu APA i w przypisie
Monografię autorską w stylu APA zapiszesz według schematu: Nazwisko, X. (rok). Tytuł monografii. Wydawnictwo. Na przykład: Kowalski, J. (2019). Kultura organizacyjna przedsiębiorstw. Wydawnictwo Naukowe. W tradycyjnym przypisie dolnym (system numeryczny) ten sam tytuł zapiszesz jako: J. Kowalski, Kultura organizacyjna przedsiębiorstw, Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 2019, s. 42.
Przy kolejnych odwołaniach do tej samej monografii w przypisach stosuje się skróty — o zasadach używania „tamże” i „op. cit.” piszemy w poradniku ibidem, op. cit., tamże, a o samej technice wstawiania przypisów w edytorze w tekście jak zrobić przypis w Wordzie.
Monografia wieloautorska i rozdział w monografii
Studenci często mylą monografię wieloautorską z pracą zbiorową. Jeśli cała książka ma wspólną koncepcję i kilku współautorów całości, cytujesz ją jak monografię, wymieniając wszystkich autorów. Jeśli natomiast korzystasz z pojedynczego rozdziału napisanego przez konkretną osobę w tomie pod redakcją, cytujesz rozdział: Nowak, A. (2020). Tytuł rozdziału. W: J. Kowalski (red.), Tytuł monografii (s. 30–48). Wydawnictwo. To rozróżnienie ma znaczenie, bo w bibliografii i przypisach wskazujesz różnych autorów.
Jak rozpoznać wartościową monografię naukową
Nie każda książka nadaje się na źródło w pracy dyplomowej. Wartościową monografię naukową poznasz po: recenzji naukowej i afiliacji autora, renomowanym wydawnictwie akademickim, obecności aparatu naukowego (przypisy, bibliografia), numerze ISBN, a w nowszych publikacjach także numeru DOI. Unikaj opracowań popularnonaukowych bez przypisów oraz materiałów bez wskazanego autora i wydawcy — takie pozycje osłabiają wiarygodność bibliografii pracy.
FAQ
Czym różni się monografia od pracy zbiorowej?
Monografia autorska ma jednego autora i jest spójną całością; praca zbiorowa to zbiór rozdziałów różnych autorów pod redakcją naukową.
Czy praca magisterska to monografia?
Nie w sensie publikacji. Praca dyplomowa może mieć charakter monograficzny (dotyczyć jednego tematu), ale monografia jako źródło to wydana, recenzowana książka naukowa.
Czy monografia musi być książką?
Najczęściej tak — to obszerna publikacja zwarta. Może mieć formę drukowaną lub elektroniczną.
Szukasz odpowiednich źródeł i masz problem z literaturą? Przygotujemy plan pracy z bibliografią dopasowaną do Twojego tematu. Skontaktuj się z nami.
Najczęściej zadawane pytania o monografię
Co to jest monografia?
Monografia to obszerne opracowanie naukowe poświęcone w całości jednemu, ściśle określonemu zagadnieniu. W odróżnieniu od podręcznika czy zbioru artykułów wyczerpująco analizuje wąski temat i jest cennym, wiarygodnym źródłem w pracy dyplomowej.
Czym monografia różni się od artykułu naukowego?
Artykuł to krótka forma publikowana w czasopiśmie i dotycząca wycinka problemu, a monografia to samodzielna książka kompleksowo opracowująca temat. Monografia ma zwykle większy ciężar gatunkowy jako źródło.
Jak zacytować monografię?
Podajemy autora, tytuł (kursywą), wydawnictwo, miejsce i rok wydania oraz numer strony w przypisie. Zasady zapisu w wykazie źródeł opisaliśmy w poradniku o bibliografii oraz o przypisach, a zapis powtórzeń — w artykule o skrócie ibidem.
Potrzebujesz pomocy w doborze literatury do pracy? Zobacz naszą pomoc w pisaniu pracy licencjackiej oraz pomoc w pisaniu pracy magisterskiej.