W skrócie: PHQ-9 (Kwestionariusz Zdrowia Pacjenta-9) to przesiewowe narzędzie oceny nasilenia objawów depresji według kryteriów DSM. Ma 9 pozycji ocenianych 0–3; wynik ogólny mieści się w zakresie 0–27 (progi nasilenia: 5, 10, 15, 20). To narzędzie przesiewowe, a nie diagnoza — rozpoznanie stawia specjalista.
PHQ-9 (Kwestionariusz Zdrowia Pacjenta-9) to krótkie, przesiewowe narzędzie do oceny nasilenia objawów depresji, chętnie wykorzystywane w pracach z psychologii, pielęgniarstwa i zdrowia publicznego. W tym artykule wyjaśniamy, co mierzy PHQ-9, jak jest zbudowany, jak liczyć i interpretować wynik oraz jak opisać go w części empirycznej. PHQ-9 należy do testów psychologicznych stosowanych w pracach dyplomowych.
Co to jest PHQ-9 i co mierzy
PHQ-9 mierzy nasilenie objawów depresyjnych w ostatnich dwóch tygodniach, odpowiadających dziewięciu kryteriom epizodu depresyjnego. Jest to narzędzie przesiewowe — służy do wstępnej oceny nasilenia objawów i monitorowania, a nie do postawienia rozpoznania klinicznego. Wynik PHQ-9 nie jest diagnozą; rozpoznanie depresji stawia lekarz lub psycholog kliniczny.
Autorzy narzędzia
PHQ-9 opracowali Robert L. Spitzer, Kurt Kroenke i Janet B. W. Williams jako moduł depresyjny kwestionariusza PHQ. Narzędzie jest szeroko dostępne, także w polskich tłumaczeniach udostępnianych w ramach inicjatyw dotyczących zdrowia psychicznego. W pracy należy podać źródło wykorzystanej wersji polskiej.
Struktura i punktacja PHQ-9
PHQ-9 składa się z 9 pozycji ocenianych na czterostopniowej skali od 0 (wcale nie) do 3 (niemal codziennie). Wynik ogólny to suma punktów w zakresie od 0 do 27. Przyjmuje się orientacyjne progi nasilenia:
- 0–4 — objawy minimalne lub brak;
- 5–9 — objawy łagodne;
- 10–14 — objawy umiarkowane;
- 15–19 — objawy umiarkowanie ciężkie;
- 20–27 — objawy ciężkie.
Dziewiąta pozycja dotyczy myśli o samookaleczeniu, dlatego w badaniach i praktyce traktuje się ją ze szczególną uwagą. W pracy dyplomowej warto opisać, jak zadbano o dobrostan uczestników i zasady etyki badań.
Zastosowanie PHQ-9 w pracy dyplomowej
PHQ-9 stosuje się, gdy nasilenie objawów depresji jest zmienną główną lub wynikową. Typowe schematy to związek objawów depresyjnych z innymi zmiennymi (np. lękiem, jakością snu, wsparciem społecznym), porównania między grupami oraz monitorowanie zmian w czasie. Zmienne opisowe warto zebrać w kwestionariuszu ankiety.
Jak analizować wyniki PHQ-9
- Policz wynik ogólny — zsumuj punkty z 9 pozycji (0–27) i przypisz kategorię nasilenia.
- Statystyka opisowa — średnia, odchylenie standardowe oraz rozkład kategorii; to trzon analizy statystycznej w pracy.
- Zależności — korelacja z innymi zmiennymi ilościowymi.
- Porównania grup — test t lub ANOVA; przy skośnym rozkładzie testy nieparametryczne, o czym mówi poradnik jaki test statystyczny wybrać.
Wyniki przesiewowe często mają rozkład skośny, dlatego przed analizą sprawdź normalność — więcej w tekście o statystyce do pracy magisterskiej.
Pomoc z analizą wyników PHQ-9
Jeśli chcesz rzetelnie opisać wyniki PHQ-9 i dobrać właściwe testy, przygotujemy pełną analizę statystyczną wraz z interpretacją. Zobacz też inne testy psychologiczne stosowane w pracach.
Uwaga: PHQ-9 jest narzędziem przesiewowym i nie zastępuje konsultacji ze specjalistą. Jeśli Ty lub ktoś z badanych doświadcza kryzysu, warto skontaktować się z profesjonalistą.
Rzetelność (spójność wewnętrzną) tej skali ocenia się najczęściej współczynnikiem alfa Cronbacha.