W skrócie: Wielkość efektu (effect size) to miara siły zależności lub wielkości różnicy między grupami — niezależna od liczebności próby. Uzupełnia istotność statystyczną (wartość p), która mówi tylko, czy efekt istnieje, ale nie jak jest duży. Najpopularniejsze miary to d Cohena (różnica między średnimi), eta-kwadrat (dla ANOVA) oraz współczynnik r (dla korelacji). Cohen zaproponował umowne progi: mały, umiarkowany i duży efekt.
Sama istotność statystyczna nie wystarcza. Przy dużej próbie nawet drobna, praktycznie nieistotna różnica bywa „istotna statystycznie”. Dlatego recenzenci coraz częściej wymagają podania wielkości efektu — miary, która mówi, jak silny jest wynik, a nie tylko czy jest przypadkowy.
Czym jest wielkość efektu
Wielkość efektu to standaryzowana miara siły zjawiska: jak bardzo różnią się grupy albo jak silnie powiązane są zmienne. W przeciwieństwie do wartości p nie zależy od liczebności próby, więc pozwala porównywać wyniki różnych badań i oceniać ich znaczenie praktyczne.
Najczęstsze miary wielkości efektu
- d Cohena — dla różnicy między dwiema średnimi (np. w teście t); wyraża różnicę w jednostkach odchylenia standardowego,
- eta-kwadrat (η²) i cząstkowe η² — dla analizy wariancji (ANOVA); udział wariancji wyjaśnianej przez czynnik,
- współczynnik r — dla siły związku w korelacji,
- d / g Hedgesa — odmiana d Cohena dla małych prób.
Jak interpretować d Cohena
Jacob Cohen zaproponował umowne progi interpretacji, które przyjęły się w naukach społecznych:
- d ≈ 0,2 — efekt mały,
- d ≈ 0,5 — efekt umiarkowany (średni),
- d ≈ 0,8 — efekt duży.
Dla eta-kwadrat przyjmuje się orientacyjnie: 0,01 — mały, 0,06 — średni, 0,14 — duży. Progi są umowne i zależą od dziedziny — w niektórych obszarach nawet mały efekt bywa ważny.
Wielkość efektu a istotność statystyczna
Istotność (wartość p) i wielkość efektu odpowiadają na różne pytania: pierwsza — „czy efekt jest przypadkowy?”, druga — „jak duży jest efekt?”. Dobra praktyka to raportowanie obu naraz. Który test wybrać i jak raportować wyniki, podpowiada przewodnik jaki test statystyczny wybrać oraz tekst statystyka do pracy magisterskiej.
Nie chcesz liczyć tego samodzielnie? Skorzystaj z usługi analizy statystycznej do pracy — policzymy testy i opiszemy wyniki gotowe do wklejenia.